Może na początek trochę historii...
Cebula to bardzo popularne warzywo znane we wszystkich kuchniach świata. Dodaje potrawom wyjątkowy smak i podkreśla ich walory.Pewnie każdy z nas się zastanawiał skąd pochodzi to magiczne warzywo... Otóż prawdopodobnie pochodzi ze środkowej Azji, a dokładnie z terytorium dzisiejszego Pakistanu lub Iranu.W starożytnym Egipcie była symbolem wiecznego życia. Uważano, że warstwy cebuli nawiązują do nieskończoności istnienia. I tu ciekawostka... Król Ramzes IV został pochowany z cebulą w oczodołach, ponieważ uważano, że pomaga ona zmarłym w życiu pozagrobowym. W średniowieczu pełniła ona nawet funkcje waluty. Bardzo często medycy używali cebuli do leczenia bólów głowy, wypadaniu włosów lub jako antidotum po ukąszeniu węża. Dziś uprawiana jest na całym świecie. Jest ona podstawą wielu różnych potraw z całego świata (francuska zupa cebulowa czy np. meksykańska salsa). Światowa produkcja przekracza 100 mln ton rocznie , jedna czwarta pochodzi z Indii.
W Polsce co roku uprawia się ją na ok. 22-25 tys.ha, a zbiory sięgają 670 tys.ton . Cebula wbrew pozorom jest trudna w uprawie. Jest wrażliwa na warunki pogodowe, podatna na choroby i szkodniki, kłopotliwa jeśli chodzi o zwalczanie chwastów.
Dzisiaj przyjrzymy się cebuli wczesnej. Cebule najwcześniejsze to takie, które do budowania zgrubienia potrzebują nieco krótszej długości dnia niż inne odmiany i dodatkowo wykazują większą zimotrwałość. Wczesność należy rozumieć nie tylko jako krótszy okres wegetacji, ale przede wszystkim jako wcześniejszy termin siewu w przypadku cebul wiosennych i możliwość opóźnienia siewu w przypadku cebul zimujących.
Wyróżniamy cztery możliwości uprawy:
SPOSÓB PIERWSZY
Cebulowa ruletka, czyli odmiany zimujące.
Istnieją różnego rodzaju ryzyka związanych z tymi cebulami. Są to pogoda, wybór terminu siewu czy presja szkodników. Czynniki niesprzyjające na które nie mamy wpływu takie jak temperatura, zjawiska pogodowe i inne losowe sytuacje. Jest jednak coś na co mamy wpływ a mianowicie np. stanowisko, termin siewu czy dobór odmian.
Cebula zimująca stanowi formę ochrony plonów przed Fusarium spp.-patogenem, który rozwija się przy wysokich temperaturach w zainfekowanych glebach z niską przepuszczalnością dla powietrza. Wybierając wczesne odmiany mieszańcowe, możemy opóźnić siew nawet do 5.09 i uciec przed presja wciornastka. Zbiór zaczynamy już w czerwcu, przed letnimi upałami, które są jednym z czynników powodujących masowe występowanie Fusarium oxysporum. Zimujące odmiany cebuli mieszańcowe cebuli dają bezpieczeństwo uprawy i wysoki plon.
Pamiętajmy jednak, że uprawa cebuli jesienią i jej przezimowanie, a później zbiór wczesnym latem przypominają ruletkę. Nigdy nie wiemy czy dana odmiana przetrwa złe warunki i ewentualnie atakujące szkodniki. Dlatego najważniejszy jest wybór odmian, które według firm nasiennych maja większą zimotrwałość i odporność.
SPOSÓB DRUGI
Nie tylko z siewu- dymka....
Aby uzyskać cebulę mamy dwie możliwości , dymka zimująca (sadzenie wrzesień-październik) i dymka na wiosnę (sadzenie w kwietniu). Dymkę zimującą idealnie jest posadzić na 4-6 tygodni przed przymrozkami, a na wiosnę sadzimy od końca marca do końca kwietnia. W takiej uprawie najważniejsze są jakość dymki i odmiana, ale przede wszystkim czas. Dymka nie powinna byś przechowywana w złych warunkach, zwłaszcza nie może zostać przegrzana. Towar z dymki jest wczesny, ale ma mniejszą sucha masę i przeznaczony jest głównie do przetwórstwa. Jako zalety należy wskazać wysoki plon i mniej zabiegów herbicydowych. Należy przygotować odpowiednio stanowisko, przeprowadzić badanie gleby metodą ogrodniczą na zawartość jonów wapnia, wykorzystania odpowiedniego przedplonu oraz odkazić materiał sadzeniowy i zapobiegać bakteriozom.
SPOSÓB TRZECI
Cebula z rozsady.
Jest to najmniej popularna metoda wykorzystywana w Polsce. Nie każda odmiana jednak nadaje się na rozsadę. Najlepiej nadają się odmiany wczesne (typ japoński) z mocną łuską lub odmiany, których na rynku jest mało. Przy uprawie z rozsady w stosunku do uprawy z siewu przyspieszymy produkcję o mniej więcej o 14 dni. Ważne jest by rozsada została dobrze przygotowana, tak aby w jednej komórce wielodoniczki nie było za dużo roślin. Na pewno mija się z celem produkcja dla przetwórstwa cebuli z rozsady. Bardzo ważny jest wybór odpowiednich odmian.
SPOSÓB CZWARTY
Siew najwcześniejszych odmian cebul na wiosnę.
Gdy chcemy mieć wczesna cebulę z siewu wczesnowiosennego, czyli marcowego korzystamy z odmian dostosowanych do takich warunków. Są to odmiany w typie japońskim. Charakteryzują się one wysoka jakością łuski, zdrowotnością i wysokością plonu. Fakt jest taki, że zbieramy te cebule prawie dwa miesiące wcześniej od Rijnsburgerów i jest możliwość przechowywania ich do końca roku. Mają wszechstronne zastosowanie, otrzymujemy dzięki temu towar o wysokiej jakości, bardzo dobrej łusce i wysokiej zawartości suchej masy.
Podsumowując, rynek wczesnych cebul zawsze był atrakcyjny pod względem opłacalności. Nie ma kosztów przechowywania, jakość plonu jest dobra a cena może nie zawsze najwyższa ale rentowna. Która z możliwości upraw jest najlepsza? Trudno stwierdzić, to wszystko zależy jaki typ cebuli chcemy sadzić. Najważniejszy jest wybór odpowiedniej odmiany i dbanie o nią jak najlepiej ;-). Musimy także pamiętać ,by mieć odbiorcę gdy cebula jest jeszcze na polu.
